CARNAVAL 

Toon Hermans 'dirigeert' Het Brabants Orkest tijdens het derde Oetelkonzert in 1967.

Carnavalsconcerten

Het is een belangrijke cesuur in het Brabantse kalenderjaar: carnaval. Sinds 1965 draagt Het Brabants Orkest bij aan deze feestvreugde. Eerst aarzelend, maar inmiddels vol overtuiging. Ook de Proms en de cross-overconcerten golden jarenlang als een 'ideale afwisseling op de reguliere concertpraktijk'.

Het moest er van komen, en het kwam er van. Als 's-Hertogenbosch Oeteldonk wordt en de macht voor even in handen is van carnavalsvereniging De Oetels en Prins Carnaval kunnen er vreemde dingen gebeuren. Zo was het verzoek dat Het Brabants Orkest in 1964 kreeg goed voor menig gefronste wenkbrauw. De carnavalsvereniging wilde net als in Limburg met het Limburgs Symfonie Orkest een carnavalsconcert organiseren met Het Brabants Orkest. Het was natuurlijk een vorm van vloeken in de kerk, want de artistieke drijfveren van de klassieke musici waren niet werkelijk te rijmen met de jolijt die de carnavalsvierders het liefste wilde horen, maar op dinsdag 23 februari 1965 was het eerste Oetelkonzert in het Bossche Casino een feit. 'As d'n diregènt d'raon komt (hij is groot zat en nie van de maogerste, dus ge kèkt um nie over ut hoofd), moete heel hard klappe', zo meldde het eerste programmaboekje, om maar te onderstrepen dat Het Brabants Orkest vooral had toegestemd omdat het bestuur mogelijkheden zag om nieuw publiek aan te boren.

Een moeilijk proces
De vormgeving van het Oetelkonzert lag op het bord van 'carnavalsdirigent'Sef Pijpers, hoornist van het orkest en een ervaren harmonie- en fanfaredirigent. De man die jarenlang de vaste dirigent voor de carnavalsconcerten zou blijven, zette de toon met concerten waar genoeg te beleven was voor de musici, maar waar ook de carnavalsvereniging en de feestvierende massa uitstekend mee leven kon. 'Een moeilijk proces', noemde Pijpers zijn werk in het jubileumboek Een bevlogen orkest uitgelicht. 'Een hels karwei om het repertoire nieuw en levendig te houden. Zowel het publiek als het orkest zijn veeleisend en kwalitatief goede carnavaleske stukken zijn dun gezaaid.' Pijpers wist de grootste gemene deler te vinden tussen grap en goede muziek en scoorde met uitstekende bewerkingen en intrigerende opdrachten aan Brabantse componisten. Zo schreef Louis Toebosch het Concert voor tuba en piccolo en ging het carnavalsconcert vaak om 20.11 uur van start met de Openingsfanfare van Johannes Sebestioan Gètjesmoaker, de schuilnaam die Jo van den Booren aannam om zijn bijdrage aan de feestvreugde te leveren.

Knoerissenconcert
Naast het programma waren het vanaf 1967 ook de gastsolisten die het Oetelkonzert tot een groot succes maakten. Meteen in 1967 zorgde Toon Hermans voor een onvergetelijk concert en ook in latere jaren wisten artiesten als Marie-Cécile Moerdijk, Daniël Wayenberg, Mini & Maxi,
Paul van Vliet, Joop Braakhekke en Karin Bloemen, die samen met Caroline Kaart de zaal veroverde met een hilarische vertolking van Rossini's Kattenduet, het carnavalsconcert steviger op de kaart te zetten. Ook het concert met Toots Tielemans groeide uit tot een memorabele gebeurtenis. 'Toots zat vrolijk te improviseren tijdens de repetitie en de dirigent wist niet waar we waren', herinnert eerste klarinettist Arno van Houtert zich. 'Hij vroeg het aan de mondharmonicaspecialist. Toots antwoordde: "Daar moet je mij niets over vragen; ik kan geen noot lezen". Het werd uiteindelijk een geweldig concert.' Al in 1967 kwam er een carnavalsconcert bij. Het Knoerissenconcert in de Udense Markthal. Dit concert werd door de musici van het orkest al snel gezien als een opwarmertje voor het Oetelkonzert de dag erna. Al kon het er ook erg gezellig toegaan. Zo gaat het gerucht dat verschillende musici de nacht doorhaalden en nog steeds in hetzelfde rokkostuum op de repetitie kwamen na het concert in Uden. In de jaren tachtig groeide het aantal carnavalsconcerten met het Concert carnavalesk in Eindhoven, het Kruikenconcert in Tilburg en Concordia's Carnaval Concert in Breda uit tot vijf. Een volle week feestgedruis.

Verkleedtraditie
Sef Pijpers had toen al afscheid genomen van het orkest. In 1976 legde de artistieke grondlegger van de carnavalsconcerten het dirigeerstokje neer. In eerste instantie vond men een goede vervanger in de Limburger André Rieu sr. [inderdaad 'de vader van…'], die veel carnavalservaring had met het Limburgs Symfonie Orkest. Vanaf 1981 trok de 'Brabantse Am sterdammer' Jan Stulen de kar. Stulen nam het concert zeer serieus en wist het uit te bouwen tot een thematisch geheel. Het publiek schikte zich met de mooiste uitdossingen naar het heersende thema. Alleen het orkest bleef jarenlang achter. Het verscheen keurig in rokkostuum om toch maar het onderscheid te maken tussen het feest en de ernst. Tot een paar jaar geleden. Toenmalig orkestdirecteur Stan Paardekooper loofde in een vrolijke bui een prijs uit voor de best verklede orkestgroep. 'Ik weet niet of de prijs ooit is uitgereikt, maar de verkleedtraditie is gebleven', zegt Van Houtert. 'Nu zien we er tenminste niet meer uit als obers.' De verkleedpartij staat ook voor de acceptatie van het carnavalsconcert onder de musici.