Toonzetters, Muziekgebouw aan't IJ

28 augustus 2010

Fine fleur van muziekensembles geven acte de presence op het
festival Toonzeters

Hobo met menselijke stem

AMSTERDAM Als je via de loopbrug het Muziekgebouw aan't IJ
binnengaat, is ineens alles anders. Klingelende belletjes leiden
je naar een zwaar zuchtende oervorm van een immense orgelpijp, de
Klankkaatser. In het bouwwerk is een deurtje gemaakt. Je stapt erin
en je lijf begint mee te trillen met de laagfrequente tonen die het
apparaat produceert.

De klankinstallatie is van Hans van Koolwijk (1952), die de grenzen
tussen beeldende kunst en muziek aftast en zijn publiek de ruwe
grondstoffen van een klank wil laten voelen. Van Koolwijks
klanksculpturen zijn de sluis die je naar de Grote Zaal voert, de
plaats waar dit weekeinde in het kader van de Uitmarkt de derde
editie van Toonzetters werd gevierd.

Rondom een drietal genomineerden en even veel ensembles, die stre-den
om twee geldprijzen van 10.000 euro, was een ldein festival
georganiseerd. Niet minder belangrijk was de mogelijkheid die aan het
publiek werd geboden om gratis de fine fleur van de Nederlandse
muziek te leren kennen, met ensembles en solisten als Ralph van Raat,
het Asko | Schonberg, het Nieuw Ensemble en het Brabants Orkest.

Een enkele debuterende luisteraar kon zijn geluk niet op. Zo klonk na
Enclosures, een werk van Peter Adriaansz dat uitblonk in het
minutieus verkennen van de raakvlakken tussen elektronica en de
menselijke stem, voetgetrappel dat je eerder bij een popconcert in
de Heineken Music Hall zou verwachten. Ook een drietal werken van
Michel van der Aa, het vioolconcert White Eagle van Martijn Padding
en het meesterlijke Lantern Lectures, volume IV van Klas Torstensson
brachten het publiek in vervoering.

Uit een longlist van honderd genomineerden had een internationale jury onder leiding van Lucas Vis
drie componisten genomineerd: Wilbert Bulsink, de Wit-Russische
Aliona Yurtsevich en de Zuid-Koreaanse Seung-Ah Oh. Hun composities
weerspiegelen de diversiteit in het muziekleven van vandaag.
Bulsinks Koranfragment, niet gebaseerd op de betekenis van het
fragment maar op de weelderige kalligrafie die de componist aantrof
in een manuscript uit de 9de eeuw, levert nu eens serene en dan weer
spookachtige sferen op.

Yurtsevich zocht met behulp van zinsnedes uit Alice in Wonderland
naar de diepere betekenis van het bestaan. In Viaggio interiore (Awakening of Alice) maakten de musici van haar gelegenheidsensemble ook gebruik van de balkons in de ruimte. Een zangeres, een slagwerker/spreker en een harpiste vormden de bron waaruit klanken de zaal in stroomden.

Seung-Ah Oh won met haar compositie JungGa de Buma
Toonzetters-prijs. De voormalige studente van Louis Andriessen liet
zich inspireren door een zangtechniek uit haar geboorteland, waarbij
ze een hobo de gedaante van een menselijke stem gaf. Omkaderd door
twee slagwerkers aan weerszijden van het podium brachten het Nieuw
Ensemble en de hoboist Ernest Rombout met glijtonen, schrille
dubbelklanken en warme contrasten van piano en harp haar fascinerende
synthese tussen Oost en West. Terecht kreeg het Nieuw Ensemble voor
de uitvoering onder leiding van Bas Wiegers de nieuwe
SENA-performersprijs.

Het festival werd waardig afgesloten met een uitvoering van de
winnende compositie van vorig jaar: het Vioolconcert van Robin de
Raaff door een gedreven spelend Brabants Orkest met violist Joseph
Puglia als pleit-bezorger voor de fijne timbres in de muziek van De
Raaff.

Bela Luttmer

Toonzetters, Muziekgebouw aan't IJ, 28/8. Expo Hans van Koolwijk t/m
12/9.